Referanslar ve Proje Galerileri Nasıl Sunulmalı?

Referans, firmanın bir işi gerçekten yaptığını gösteren kayıttır. Ziyaretçi logo yağmuruna bakıp karar vermez. Ne yapıldığını, kabaca kimin için veya hangi tür yer için yapıldığını ve görselin o işe ait olup olmadığını anlamak ister. Bunu vermeyen bir galeri, süslü bir boşluktur. Boşluk, hiç açılmamış bir menüden daha çok fark edilir. “Referanslarımız” başlığı altında boş kutu veya “yakında” yazısı durmamalıdır. İş yoksa başlık da yoktur. İş azsa az göstermek ayıptır sanılmamalıdır. Üç gerçek kare, otuz belirsiz kareden daha çok anlatır.

Galeri ile referans aynı şey olmak zorunda değildir. Galeri görseli taşır. Referans, işin adını ve kapsamını taşır. İkisi birlikte durabilir. Yalnızca görsel varsa alt yazı işi söyler. Yalnızca müşteri adı varsa ne teslim edildiği yazılır. İkisi de yoksa o satır yayınlanmaz. Bu sade kural, havuz şantiyesinden tekstil siparişine kadar değişmez. Sektör değişir, kanıtın dürüstlüğü değişmez.

İzin ve kimlik

Müşterinin adı, logosu veya mekânın açık adresi ancak yayın izniyle konur. Sözlü bir “koyarız” sonradan unutulursa kaldırma yolu da bellidir. İzin yoksa iş, türüyle anlatılır. Bir site ortak alanı, bir otel katı, bir villa bahçesi veya bir toptan havlu sevkiyatı yeter. Tür uydurulmaz. Otel işi yapmadıysanız otel kelimesi referansa yazılmaz. Konum da abartılmaz. İlçe adı, iş o ilçedeyse ve bu kadarını söylemek müşteriyi ifşa etmiyorsa yazılır. Kapı numarası ve daire, neredeyse hiç gerekmez. Özel konutlarda daha sıkı davranılır. Kişi, evinin içinin ilanını istememiş olabilir.

Fotoğrafta yüz varsa izin ayrıca sorulur. İşçinin, müşterinin veya çocuğun yüzü kadrajda kazara kalmışsa o kare ya kırpılır ya yayınlanmaz. Çocuk görünen kare, yetişkinin izniyle bile kolay kolay duvara asılmaz. Plaka, evrak üstündeki kimlik ve ekrandaki müşteri listesi de aynı özen ister. Referans göstermek, başkasının verisini sermek değildir. Gösterilecek şey iştir.

Ne kanıt sayılır

Kanıt, o işte sizin payınızın ne olduğunu söyleyen cümledir. Montaj mı, imalat mı, yalnızca keşif mi, periyodik bakım mı. Payınız küçükse büyütülmez. Anahtar teslim demediğiniz bir tadilatta tüm binayı üstlenmiş gibi yazmak, sonraki ziyaretçiyi yanlış beklentiye sokar. Tarih biliniyorsa yaklaşık sezon veya yıl yazılır. Bilinmiyorsa yazılmaz. “Kurulduğumuz günden beri yüzlerce proje” cümlesi, sayı tutulmuyorsa referans değildir. Sayı tutuluyorsa ve yayınlanacaksa sayının neyi saydığı belirtilir. Teklif ile teslim aynı şey değildir. Karışık saymak, galeriyi şişirir.

Sonuç rakamı ayrıca tehlikelidir. Enerji, süre, ciro veya memnuniyet için elinizde kayıt yoksa yazılmaz. “Yüzde ot tasarruf” gibi bir satır, ölçülmeden konursa tüm galeriyi şüpheli yapar. Güzel bir fotoğraf bu rakama muhtaç değildir. Müşteri cümlesi kullanılacaksa izinli, kısa ve olduğu gibi durur. Cümle yoksa yıldızlı bir kutu üretilmez. Başka platformdaki yorum, kaynak belirtilmeden “müşterilerimiz diyor ki” diye taşınmaz. Taşınacaksa platformdaki haliyle ve sizin işletmenize ait olduğu belli olarak seçilir. Komşu firmanın yorumu, logo benzedi diye alınmaz.

Görselin işe ait olması

Galerideki kare, o işin kendisidir. Stok fotoğraf, rakip şantiye ve yapay zekâ ile üretilmiş görsel, bitmiş proje gibi sunulmaz. Süs görseli kullanılacaksa proje ızgarasının dışında, ayrı bir bantta durur ve alt yazısı iş iddiası taşımaz. Aynı ızgarada karışan süs ile gerçek kare, gerçeği de düşürür. Öncesi ve sonrası gösterilecekse iki kare aynı yerdir. Başka bir çukur ile başka bir bitmiş iş eşlenmez. Çekim günü farklı olabilir. Mekân aynı değilse eşleme yapılmaz.

Alt yazı “resim 1” demez. İşin türünü söyler. Havuzdaysa yapım mı bakım mı olduğu, tekstilde hangi ürün grubunun sevki veya numunesi olduğu yazılır. Filtreler de bu ayrıma uyar. Yapım filtresinde bakım karesi, bornoz filtresinde havlu topu durmaz. Boş filtre başlığı açılmaz. Başlık varsa altında en az bir gerçek iş vardır. Video kullanılacaksa çekim size aittir. Sessiz bir stok video, proje filmi değildir. Müzik telifi ayrı bir konudur. Telifi belirsiz bir parça, galerinin altına konmaz.

Sıra, grup ve güncellik

En yeni ve hâlâ temsil eden iş öne gelir. On yıl önceki teknik, bugün yapmıyorsanız galerinin ilk sırasında durmaz. Duracaksa tarih düşülür. Ziyaretçi ilk kareyi bugünün işi sanır. Slider, okunmadan geçen bir şerit olmamalıdır. Kişi kareye basıp ne yapıldığını okuyabilmelidir. Otomatik kayan ve durmayan şerit, metni okutmaz. Özellikle telefonda kaydırma ile çatışır. Daha sakin bir ızgara, çoğu firma için yeter.

Gruplar, menüdeki hizmetlerle aynı dili konuşur. Sitede bakım ayrı, yapım ayrıysa galeri de ayrıdır. Toptan havlu ile bornoz ayrı sayfadaysa referans görseli de ayrı düşer. Grup adı, hizmet sayfasındaki adla çelişmez. Biri “otel tekstili” der, galeri “promosyon” derse alıcı kaybolur. Devam eden iş, bitmiş iş gibi imzalanmaz. “Devam ediyor” etiketi dürüsttür. Teslim tarihi kesin değilse kesin gün yazılmaz. İptal olan iş galeriden çıkar. Eski ortağın tek başına aldığı iş, ortaklık bittiyse sizin referansınız olarak kalmaz.

Dış bağ ve logo duvarı

Müşterinin kendi sitesine bağlantı, ancak o site gerçekten o işe aitse ve açılmaya devam ediyorsa konur. Kırık bağlantı, referansı yarım bırakır. Bağlantı yoksa zorlanmaz. Her müşterinin sitesi olmak zorunda değildir. Logo duvarı tek başına bırakılacaksa bu bir kanıt iddiası taşımaz. Taşıyorsa her logonun yanında bir satırlık iş tanımı durur. İzinsiz indirilmiş logo, duvarı kalabalık gösterir, hakkı göstermez. Logonun kullanım şartı müşterinindir. Siyah beyaz dizmek, izni ortadan kaldırmaz.

Referans mektubu veya sertifika taraması, güncelse ve size aitse indirilebilir. Başka firmanın kâğıdı, isim benzer diye konmaz. PDF’nin içindeki telefon hâlâ doğru olmalıdır. Eski bir temsilcinin imzası ve hattı, yeni sitede referans gibi dolaşmamalıdır. İndirilen dosya da sayfa kadar güncel tutulur. Tutulamayacaksa indirmenin kalkması, eski dosyadan iyidir.

Referans yoksa ne yapılır

Yeni firmada galeri boş olabilir. Bunu doldurmak için stok aranmaz. İlk gerçek iş çıkınca eklenir. O güne kadar sayfa, işin nasıl yürüdüğünü anlatır. Keşif, numune, teslim sırası ve yapmadığınız iş, henüz fotoğrafı olmayan firmayı da anlatır. Boş bir galeri şablonu, “projeler yükleniyor” diye aylarca dönmemelidir. Menüden çıkarılır. İş geldikçe girer. Bu sıra, sahte bir portföyden daha sağlamdır. Ziyaretçi, olmayanı görmekten çok, olanın doğru olmasını önemser.

• Ad, logo ve adres için yayın izni alın.
• Ne yapıldığını bir cümleyle yazın.
• Stok ve üretilmiş görseli proje diye koymayın.
• Ölçülmemiş sonuç rakamı eklemeyin.
• Boş galeri başlığını menüde tutmayın.

Görselin proje sayılıp sayılmayacağı, üretilmiş görsellerin sitede kullanımı yazısında da durur. Galerinin hizmetlere göre ayrılması ise kurumsal web tasarım sayfa haritasının parçasıdır. Referans, süs değil kayıttır. Kayıt yoksa süs de iddia edilmez.